Słuch i wzrok tracimy powoli, więc zmiany łatwo przeoczyć. Uszkodzenie komórek słuchowych przez hałas jest nieodwracalne. Profilaktyka polega na ograniczeniu ekspozycji i na regularnej kontroli.
Hałas w pracy
Przepisy określają dopuszczalne poziomy ekspozycji na hałas w ciągu ośmiogodzinnego dnia pracy. Przy przekroczeniu wartości progowych pracodawca ma obowiązek zapewnić ochronniki słuchu oraz wprowadzić działania ograniczające hałas u źródła.
Praktyczna wskazówka nie wymaga miernika. Jeśli trzeba podnosić głos, żeby porozumieć się z osobą stojącą w odległości metra, poziom hałasu jest już wysoki. Szlifierka kątowa, pilarka spalinowa czy młot udarowy przekraczają ten próg z zapasem.
Ochronniki słuchu
- Wkładki piankowe: tanie, jednorazowe, wymagają prawidłowego wprowadzenia do kanału. Źle założone tracą większość skuteczności.
- Wkładki formowane: dopasowane do ucha, wygodne przy całodziennym noszeniu.
- Nauszniki: łatwe do zakładania i zdejmowania przy pracy przerywanej. Muszą przylegać na całym obwodzie, więc oprawki okularów obniżają ich skuteczność.
- Nauszniki aktywne: tłumią hałas impulsowy i przepuszczają mowę. Przydają się tam, gdzie potrzebna jest komunikacja.
Każdy ochronnik ma parametr tłumienia podany w decybelach. Zbyt duże tłumienie odcina od otoczenia i utrudnia usłyszenie sygnałów ostrzegawczych. Dobiera się je do rzeczywistego poziomu hałasu, nie na zasadzie im więcej, tym lepiej.
Hałas poza pracą
Słuchawki douszne przy głośnym otoczeniu kuszą do podkręcania głośności. Model z aktywną redukcją szumów pozwala słuchać ciszej w metrze czy pociągu. Praktyczna zasada mówi o ograniczeniu głośności do około 60 procent skali i o przerwach co godzinę.
Koncerty, strzelnice i prace remontowe w domu również obciążają słuch. Zwykłe zatyczki w kieszeni kurtki rozwiązują większość takich sytuacji.
Objawy ze strony słuchu
Szum w uszach po głośnym dniu, uczucie zatkanego ucha oraz proszenie rozmówców o powtórzenie to sygnały do kontroli. Trudność w rozumieniu mowy w gwarze pojawia się często wcześniej niż ogólne pogorszenie słyszenia.
Nagła utrata słuchu w jednym uchu wymaga pilnego kontaktu z lekarzem. Liczy się czas reakcji.
Wzrok przy ekranie
Praca z monitorem nie uszkadza oka trwale, ale powoduje zmęczenie. Objawy to pieczenie, suchość, ból głowy i chwilowe zamglenie obrazu. Powodem jest rzadsze mruganie i długie patrzenie na jedną odległość.
Odpoczynek daje przeniesienie wzroku na odległy punkt. Popularny schemat mówi o spojrzeniu na coś oddalonego o kilka metrów przez około 20 sekund co 20 minut. Świadome mruganie i przewietrzenie pomieszczenia zmniejszają uczucie suchości.
Oświetlenie
Monitor ustawia się bokiem do okna. Ekran nie powinien mieć za sobą jasnego tła ani odbijać lampy sufitowej. Jasność ekranu dopasowuje się do otoczenia. Świecący monitor w ciemnym pokoju męczy wzrok tak samo jak przyciemniony w słońcu.
Ochrona oczu przy pracy fizycznej
Okulary ochronne noszą się przy szlifowaniu, wierceniu, cięciu i pracy z chemią. Odpryski metalu i kamienia poruszają się szybko i mogą uszkodzić rogówkę. Gogle zamknięte chronią lepiej niż zwykłe okulary tam, gdzie pyli ze wszystkich stron.
Spawanie wymaga przyłbicy z odpowiednim stopniem zaciemnienia. Patrzenie na łuk bez ochrony powoduje bolesne zapalenie rogówki, którego objawy pojawiają się kilka godzin później.
Przy pryśnięciu chemikaliów do oka płucze się je bieżącą wodą przez kilkanaście minut, przy otwartej powiece, i kontaktuje z pomocą medyczną. Kartę charakterystyki substancji zabiera się ze sobą.
Badania kontrolne
Osoby pracujące przy monitorze przez znaczną część dnia mają prawo do badania okulistycznego w ramach medycyny pracy. Przy pracy w hałasie zakres badań obejmuje audiometrię. Terminy wyznacza lekarz w orzeczeniu.
Poza medycyną pracy przydaje się okresowa kontrola wzroku, zwłaszcza po czterdziestce, gdy zmienia się zdolność akomodacji. Okulary do pracy przy komputerze dobiera się do odległości ekranu, która różni się od odległości do czytania książki.
Organizacja pracy przy hałasie
Ograniczenie hałasu u źródła działa lepiej niż same ochronniki. Sprawna maszyna z naostrzonym narzędziem pracuje ciszej. Ekrany akustyczne, maty tłumiące pod urządzeniami i przeniesienie głośnej operacji do osobnego pomieszczenia zmniejszają ekspozycję całej załogi.
Rotacja stanowisk skraca czas, jaki jedna osoba spędza w hałasie. Przerwy w cichym miejscu dają uchu odpoczynek, co ma znaczenie przy pracy zmianowej.
Ochronniki działają tylko wtedy, gdy są noszone przez cały czas ekspozycji. Zdjęcie nauszników na kilka minut przy najgłośniejszej operacji niweczy efekt całej reszty dnia.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.